Onderzoek ‘Overheid en Burgerparticipatie’: inspiratie voor gemeenten en bewoners

Een masterthesis naar de rol van gemeenten bij burgerinitiatieven die moeten leiden tot toekomstbestendige gemeenschapsvoorzieningen in kleine kernen. In dit artikel lees je over de inhoud van het onderzoek en de belangrijkste conclusies.

Jorick Messink, student Planologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen heeft voor de Regio Achterhoek onderzocht wat gemeenten kunnen doen om burgerinitiatieven mogelijk te maken. Als onderwerp heeft Jorick gekozen voor toekomstbestendige gemeenschapsvoorzieningen: dorpshuizen, Kulturhusen en sport- en gemeenschapsaccommodaties.

De volgende zeven dorpen zijn bij het onderzoek betrokken:

  • Well (gem. Maasdriel),
  • Braamt (gem. Montferland),
  • Wolfheze (gem. Renkum),
  • Varsseveld-Veldunten (gem. Oude IJsselstreek),
  • Boven-Leeuwen (gem. West Maas en Waal)
  • Bentelo (gem. Hof van Twente, Overijssel).

Aandachtspunten
In iedere kleine kern is het gemeentelijke beleid ten aanzien van voorzieningen en burgerinitiatieven uitgezocht. Ook keek de onderzoeker naar de gewenste rol van de gemeente volgens de initiatiefnemers die hij in de kernen heeft gesproken. Voor een gemeente die burgerinitiatieven wil stimuleren is communicatie van groot belang. Bij persoonlijk contact is bijvoorbeeld een positieve houding van grote waarde. Ook kan de inhoudelijke kennis van ambtenaren beter benut worden bij het opstellen van projectplannen, aldus de actieve bewoners uit de kleine kernen. Voor de initiatiefnemers zelf is het vinden van draagvlak een primair aandachtspunt. Zowel draagvlak bij bewoners in de kern als in de gemeenteraad. Een groep actieve kartrekkers is nodig om het enthousiasme voor een project vast te houden en de bewoners te blijven betrekken.  

Aanbevelingen
In hoofdstuk 5 presenteert Messink de antwoorden op zijn onderzoeksvragen en geeft hij 15 aanbevelingen voor gemeenten om bij te dragen aan burgerinitiatieven. 

Uit dit hoofdstuk leren we onder andere:

  • Creëer een ‘burgerinitiatiefklimaat’: Stel een vaste contactambtenaar aan of contactwethouder aan; Zeg niet gelijk ‘nee’ maar denk in kansen; Denk mee, geef advies om initiatiefnemers op weg te helpen of om een initiatief concreet te maken; Werk maatgericht want iedere kern heeft andere ondersteuning nodig; Toon waardering voor actieve vrijwilligers die in hun dorp initiatieven ontplooien;
  • Bewustwording kan mensen in het dorp inspireren om initiatieven te ondernemen. Wees als gemeente proactief door bewoners attent te maken op komende veranderingen zonder te sturen;
  • Bij burgerinitiatieven zijn samenwerkingsverbanden van groot belang. De gemeente zou hierbij een verbindende rol kunnen spelen omdat zij immers het speelveld van verenigingen en organisaties goed kent; Door deskundige ambtenaren aan een projectgroep deel te laten nemen, krijgen initiatiefnemers direct ondersteuning bij wet- en regelgeving, procedures en er kunnen bovendien inhoudelijke aandachtspunten worden meegegeven;
  • Voor het aanvragen van fondsen of subsidies is een goed projectplan nodig. Echter ontbreekt bij initiatiefnemers vaak het kapitaal om onderzoek te laten doen, tekeningen te laten maken enzovoorts. Burgerinitiatieven kunnen gestimuleerd worden met startsubsidies, bedoeld voor het opstellen van een goed projectplan;

Meerwaarde van het onderzoek
Dit onderzoek leert ons veel over overheidsparticipatie en derde generatie burgerparticipatie bij het realiseren van toekomstbestendige gemeenschapsvoorzieningen.
De vele interviews in het onderzoek en de conclusies die hier uit getrokken worden, biedt een schat aan inspiratie bij betrokkenen bij burgerinitiatieven.

Downloaden
Verder lezen? Download: Mastherthesis De overheid en burgerinitiatieven

 

Josien Durieux