“Verantwoordelijk burgerschap. Een kwestie van geven en nemen”

Op 25 juni jl heeft de minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met de publicatie 'Verantwoordelijk burgerschap. Een kwestie van geven en nemen', de aftrap gegeven voor een brede discussie over verantwoordelijk burgerschap. Respect, betrokkenheid bij elkaar, gerichtheid op de toekomst en inzet voor de samenleving zijn volgens het kabinet de vier belangrijkste elementen van burgerschap. De minister heeft deze publicatie symbolisch aangeboden aan vertegenwoordigers van enkele organisaties uit samenleving, bedrijfsleven en politiek.

Onze maatschappelijke spelregels zijn niet meer voor iedereen even helder en ze worden niet meer door iedereen op dezelfde manier beleefd en nageleefd. De Nederlandse samenleving is de afgelopen decennia ook complexer en meer divers geworden. Er zijn meer invloeden van buitenaf gekomen, sommige sociale verbanden en levenswijzen hebben aan belang ingeboet en tegelijkertijd zijn nieuwe vormen van samenhang en andere leefstijlen opgekomen. De overheid heeft volgens het kabinet een verantwoordelijkheid voor het bevorderen van sociale samenhang, gemeenschapszin en solidariteit, ook al gaat het hier om maatschappelijke waarden die van onderop komen en niet van bovenaf kunnen worden opgelegd.

In een brief aan de Tweede Kamer zet de minister haar plannen uiteen om te komen tot een Handvest Verantwoordelijk Burgerschap. De vandaag gepresenteerde publicatie vormt een uitnodiging aan iedereen om te reageren op de genoemde elementen van burgerschap en daarover zijn of haar mening geven of daaraan ideeën en suggesties toe te voegen. Daartoe is vanaf 2 juni de website www.handvestburgerschap.nl in de lucht. Op deze website wordt iedereen actief op de hoogte gehouden van de discussie en worden via opeenvolgende discussierondes voortdurend nieuwe impulsen gegeven. Verder organiseert het ministerie van BZK in de periode eind juni tot eind oktober een twaalftal regionale conferenties in alle delen van het land. Op de website wordt vermeld wanneer en waar deze worden gehouden.

De informatie die uit de discussies op de website en op de regionale conferenties voortkomt, wordt geanalyseerd door een onderzoeksbureau. De resultaten worden eind dit jaar gebundeld en gepubliceerd als Handvest Verantwoordelijk Burgerschap .Zo kan een gemeenschappelijk gedragen idee ontstaan van wat goed burgerschap is. Iedereen kan daaraan houvast en inspiratie ontlenen voor het uitdragen van de elementen van goed burgerschap in eigen kring.

Het Handvest Verantwoordelijk Burgerschap is onderdeel van een aantal samenhangende activiteiten onder de noemer "democratie en burgerschap". Een ander onderdeel is het project Versterking Grondwet dat beoogt te komen tot een herijking van het bestaande grondwettelijk kader aan veranderende omstandigheden (daarvoor wordt binnenkort een Staatscommissie ingesteld) en het vergroten van kennis van de beginselen van de democratische rechtsstaat. Bij dat laatste speelt ook het Huis voor Democratie en Rechtsstaat in oprichting een belangrijke rol. Verder zijn in een groot aantal gemeenten Proeftuinen voor burgerparticipatie gestart die een bijdrage moeten leveren aan een betere relatie tussen de overheid en burgers. En de Code Goed Openbaar Bestuur wil integer en open overheidsbestuur bevorderen.